ürdürülebilir Kalkınma ve Kent Araştırmaları Derneği (SÜRKAD), Avrupa Birliği tarafından finanse edilen ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yürütülen “Sorumlu İş Dünyası, Dayanıklı Sivil Toplum” projesi kapsamında gerçekleştirilen “İş Dünyası ve İnsan Hakları: Sivil Toplum İçin Araçlar, Savunuculuk ve Katılım” eğitim programına katılım sağlamıştır. Üç gün süren eğitim programı, iş dünyası ve insan hakları (Business and Human Rights – BHR) alanındaki güncel uluslararası gelişmeleri, hukuki dönüşümleri ve sivil toplumun bu ekosistemde üstlenebileceği rolleri çok boyutlu biçimde ele almıştır.
Eğitim sürecinde edinilen en önemli perspektiflerden biri, iş dünyası ve insan hakları ilişkisinin artık yalnızca kurumsal sosyal sorumluluk anlayışı üzerinden değerlendirilemeyeceği yönündedir. Eğitim sunumlarında da vurgulandığı üzere, son yirmi yıllık süreçte iş dünyası ve insan hakları alanı gönüllü etik uygulamalardan hukuki ve kurumsal yükümlülüklere doğru önemli bir dönüşüm yaşamaktadır. Özellikle Bhopal Faciası, Rana Plaza çöküşü ve küresel tedarik zincirlerinde yaşanan ihlaller gibi olayların, şirketlerin insan hakları üzerindeki etkilerine ilişkin küresel farkındalığın oluşmasında belirleyici rol oynadığı ifade edilmiştir.
Eğitimde öne çıkan temel kavramlardan biri, Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri (UNGPs) olmuştur. “Koru – Saygı Göster – Telafi Et” yaklaşımı üzerine kurulu olan bu çerçeve, devletlerin insan haklarını koruma yükümlülüğü ile şirketlerin insan haklarına saygı gösterme sorumluluğunu bütünleşik bir biçimde ele almaktadır. Eğitimde ayrıca OECD standartları, ILO ilkeleri ve İnsan Hakları ve Çevresel Durum Tespiti (HREDD) süreçleri değerlendirilmiş; özellikle OECD’nin altı aşamalı durum tespiti döngüsü uygulamalı örneklerle açıklanmıştır.
Programın önemli kazanımlarından biri de Avrupa Birliği düzeyinde gelişen yeni düzenleyici çerçevelere ilişkin değerlendirmeler olmuştur. Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti Direktifi (CSDDD), Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD), zorla çalıştırma düzenlemeleri ve tedarik zinciri mevzuatlarının Türk kurumları ve şirketleri üzerindeki olası etkileri ayrıntılı biçimde tartışılmıştır. Bu çerçevede küresel tedarik zincirlerine entegre olankurumlar açısından şeffaflık, hesap verebilirlik ve insan hakları risk yönetimi uygulamalarının giderek daha önemli hale geldiği değerlendirilmiştir.
Eğitimin bir diğer önemli boyutu ise sivil toplum kuruluşlarının rolüne ilişkindir. Sunumlarda, sivil toplum kuruluşlarının yalnızca izleme ve eleştirme işlevi üstlenmediği; aynı zamanda paydaş katılımı, politika savunuculuğu, araştırma desteği ve mağdur grupların temsil edilmesi gibi çok yönlü roller üstlendiği vurgulanmıştır. Özellikle BM Rehber İlkeleri kapsamında paydaşlarla anlamlı istişare mekanizmalarının önemi üzerinde durulmuştur.
SÜRKAD açısından eğitim programı, kentli hakları, sürdürülebilir kalkınma, iklim adaleti ve yerel demokrasi alanlarında yürütülen mevcut çalışmalarla güçlü bir ilişki kurma imkânı sunmuştur. Kent hakkı, çevresel adalet ve insan odaklı yönetişim ilkeleri ile iş dünyası ve insan hakları yaklaşımının giderek daha fazla kesiştiği görülmektedir. Eğitim sürecinde edinilen bilgi ve deneyimlerin, SÜRKAD’ın araştırma faaliyetlerine, politika önerilerine ve ulusal–uluslararası proje çalışmalarına önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.
SÜRKAD, sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda, insan hakları temelli yaklaşımları güçlendiren, hesap verebilirlik mekanizmalarını destekleyen ve çok paydaşlı katılımı esas alan çalışmalara katkı sunmayı sürdürmektedir. Bu eğitim programı, yalnızca bir bilgi paylaşım süreci değil, aynı zamanda geleceğin daha adil, kapsayıcı ve sürdürülebilir yönetişim modellerine yönelik ortak bir vizyonun geliştirilmesine katkı sağlayan önemli bir deneyim niteliği taşımaktadır.